Lepels zijn goud (hoe het is om beperkte energie en beweging te hebben)

“Ik kreeg dit verhaal net doorgestuurd over de lepeltheorie. Moest gelijk aan jou denken.” Dat stuurde een collega. Het is geen nieuwe theorie voor mij, maar het blijft heel herkenbaar. Tijd om te delen dus.
De lepeltheorie wordt vaak gebruikt door mensen met een handicap, een functiebeperking of een chronische ziekte – waardoor ze vaak moe zijn. 12 lepels staan symbool voor hun dagelijkse beperkte portie energie. Elke lepel staat voor een beetje energie die ze gedurende de dag kunnen besteden. Ze zijn in te zetten voor allerlei dingen: alledaagse taken zoals douchen en eten, (vrijwilligers)werk, hobby’s, en contact met vrienden en familie.

Oneindige energievoorraden en keuzes

De metafoor is bedacht door Christine Miserandino. Ze beschrijft een gesprek met een vriendin in een café. Haar vriendin vraagt haar hoe het voelt om te leven met de chronische ziekte lupus. Miserandino gebruikt de lepels van tafels om hen heen, om daar antwoord op te geven. Ze geeft haar vriendin twaalf lepels, en vraagt haar om een gemiddelde dag te beschrijven. Bij elke activiteit die ze opnoemt, moet ze een lepel wegleggen. Zo ziet ze hoe ze gedurende de dag energie verbruikt en dat sommige activiteiten meer energie kosten dan andere. De vriendin wil graag meer lepels, maar je raadt het al: die krijgt ze niet. Met deze metafoor wordt duidelijk dat sommige mensen minder energie hebben, terwijl anderen lijken te beschikken over bijna onbeperkte energie.

Lepeltekort

Zo is mijn leven ook. In mijn geval staan de lepels symbool voor energie én beweging.
Mijn fysieke belastbaarheid en energieniveau zijn laag. Ik ben constant alert, want elke beweging kan leiden tot schade. Dagelijks heb ik 12 uur rust en verder een rustig leven nodig om me fysiek goed te voelen. Daarnaast is mijn hoofd snel wollig; per dag denk ik vaak maar 2 uur echt helder. En dat terwijl ik een gezin én een ambitieus hoofd heb. Een lepeltekort kan snel ontstaan.

Dat betekent dat niets vanzelfsprekend of kosteloos is. Ik plan bijna alles en kijk vooruit. Doe ik dat niet, dan ga ik achteruit. De rekening volgt altijd- soms betaal ik die dagen, weken, of maanden. Als het überhaupt lukt weer te herstellen. En dat terwijl ik liever spontaan kijk wat het leven me brengt. Op een andere manier dan ik hoopte, gebeurt dat eigenlijk ook. Want er zijn vaak genoeg verrassingen, bijvoorbeeld door onverwachte klachten die ik niet kan voorkomen. Het is aan mij daar flexibel op in te spelen en steeds te kiezen.

Bewust omgaan met je beschikbare bestek

Ik wil het maximale uit mijn leven halen. Wat kies je dan? Er zijn makkelijke keuzes: een poetsster maakt alles schoon maakt en de boodschappen worden bezorgd. Dat dit dan weer financiële consequenties heeft, is iets wat we hebben geaccepteerd. Ook kan ik ‘nee’ zeggen tegen activiteiten waar ik stiekem geen zin in heb. Mensen verwachten van mij geen uitleg 😀

Het wordt lastig kiezen bij dingen die ik wel wíl doen, maar niet kán. Zet ik mijn spaarzame meters loop binnenshuis in, of buiten de deur? Probeer ik mijn hoofd bij elkaar te rapen om aan documenten te werken, of gebruik ik mijn denkkracht om een collega telefonisch verder te helpen? Kook ik of spaar ik energie om gezellig mee te eten? Als ergens naartoe gaan me veel kost, ga ik dan naar vrienden of bouwen we online een feestje?

Wat een schat: 12 lepels!

Het klinkt zwaar en moeilijk, als ik het zo beschrijf. En dat is het ook. Tenminste… zolang ik blijf focussen op wat ik vroeger kon en wat ik zou doen als de situatie anders was. Dat beeld probeer ik los te laten. Met deze lepels heb ik het te doen. En eigenlijk geeft dat verfrissend veel ruimte om te doen wat ik écht belangrijk vind. Het is duidelijk. Hier is geen plek voor ‘wat nou eenmaal zo hoort’ of wat anderen misschien van me verwachten. Mijn wereld lijkt klein, maar daardoor kan ik juist genieten van wie en wat er wél is.

Miserandino beschrijft dit mooi: “Don’t worry. I see this as a blessing. I have been forced to think about everything I do. Do you know how many spoons people waste everyday? I don’t have room for wasted time, or wasted “spoons” and I chose to spend this time with you.” En zo betaal ik ook liever een lepel aan spelen met mijn kinderen, dan dat ik er een inzet om ze naar school te brengen. En dankzij leerlingenvervoer kunnen we dus samen een spelletje doen!

Tel je zegeningen… en lepels

Na ons gesprek schreef mijn collega: “Was voor mij ook zeker een eye-opener hoor. Wellicht ook eens een idee voor alle collega’s. Zo snappen we beter waar jij en anderen over na moeten denken en wat er niet vanzelfsprekend is! Wijze les. Ik zal de lepels niet vergeten!”. Ik deel dit graag met mijn omgeving. Want hoe bewuster je je bent van je lepels, hoe rijker je leven!

Credits, meningen en meer

• Het hele verhaal van ‘The Spoon Theory’ is hier te lezen. Het komt van het blog https://butyoudontlooksick.com (ook weer zo’n herkenbare titel :)).
• Foto van Zoshua Colah op Unsplash.
• Is dit herkenbaar voor jou of heb je een andere reactie op dit bericht? Ik lees het graag! Laat dan vooral een bericht achter onderaan deze pagina. Ik zal reageren.
• Nieuwsgierig naar de tips voor een leuk leven met een lastig lijf? Wie weet heb jij er ook wat aan.
• Nieuwsgierig naar meer berichten op lekkerflexibel.nl? Onderaan deze site zie je een knop met ‘lekkerflexibel.nl’ volgen. Klik je daarop, dan kan je je aanmelden als je een email wilt ontvangen bij nieuwe berichten (dat vind ik leuk!).
• Je kunt natuurlijk ook verder lezen op de rest van mijn blog, zoals de categorieën ‘Kijk- en Kliktips’, Alledaagse Avonturen en Mindermobiel Moederen.